• slider33.jpg


Eusko Folklore Urtekaria: 100 urte ikerketa bidean

2021

100 urte betetzen ditu Eusko Folklore Urtekariak; beraz, ez da  aldizkari berria baina gaztetuta dabil azken aldian: 100 urteko bidea egin duen agerkari zientifikoari freskotasuna dario azken urteetako lanari esker. Hain zuzen ere, 51. zenbakiaz geroztik itxuraldatuta dabil, lehen begiratuan azalean nabari da hori eta behin urtekaria zabalduta ohartzen gara edukiari, hizkuntza erabilerari eta parte hartzen duten egileei dagokienez ere eraldatu dela aldizkaria, bertako zuzendari Abel Ariznabarretaren eskutik, hein handi batean.

Mende bateko ibilbidean asko izan dira jorratutako gaiak: euskal etnografiaren inguruko ikerketek izan dute tokia batez ere bere orrietan, baina arkeologiaren ingurukoak ere irakurri ahal izan dira, batez ere hasieran, eta baita 2020an kaleratutako monografikoan ere, Arkeologiari eskainia egon baitzen 54. zenbakia.

Jose Miguel Barandiaranek ikerketarako zeukan grina handia zen eta hainbat bide jorratzera eraman zuen jakin-min hark; horietariko bat da Eusko Folklore Urtekaria. 1921. urtea zen eta egindako ikerketentzako erakusleiho izan gura zuen eta etapa ezberdinak bizi izan ditu: sorreratik gerra hasi bitartekoa; 1955-1978 urte artekoa (Aranzadi Zientzia Elkartearen argitalpen gisa); 1979-1988 Eusko Ikaskuntzaren baitan eta 1989tik gaur arte, Jose Miguel de Barandiaran Fundazioaren argitalpen modura.

2021ean Eusko Folklore Urtekariaren 55. zenbakiak ikusiko du argia, bigarren seihilekoan. Eta urte honetan modu xumean ospatuko du Jose Miguel de Barandiaran Fundazioak mendeurrena.

fondo negro Largo

2021eko aurrekontua onartu du patronatuak urteko lehen bileran

2021.03.19


Jose Miguel de Barandiaran Fundazioak 2021eko lehenengo Patronatu bilera egin zuen martxoaren 18an; online elkartu ziren patronnatua osatzen duten erakundeetako zenbait ordezkari eta gai ugari izan zituzten mahai-gainean.

Patronatua 2021.03.18 web

Besteak beste, 2020ko kontu auditatuak onartu zituzten aho batez. Jarraian, 2021eko aurrekontua ere landu zuten eta hau ere aho batez onartu zuten bilerara bertaratutakoek. Nahiz eta 2020koak baino diru-sarrera txikiagoak espero, Fundazioak buru-belarri jarraituko du lanean bere izana bermatzeko jarduerak aurrera eramanez, tartean Barandiaran Bekarekin eta Eusko Folklore Urtekariaren 55.zenbakia kaleratuz. 

"Aipatu beharra dago 2021ean Eusko Folklore Urtekariak 100 urte betetzen dituela eta nahiz eta modu xumea izan, Barandiaranek sortutako aldizkari zientifikoaren urtemuga ospatzeko asmoa dugu. Bagabiltza 55. zenbakia ere lantzen eta etorkizunari begira jarraitzen dugu. 100 urteko agerkari gaztea gara".Hala azaldu zien bertaratutakoei Abel Ariznabarreta aldizkariko zuzendariak.

Martxoaren 18ko bileran honakoek parte hatu zuten: Mikel Aizpuru (Eusko Jaurlaritza), Mikel Ozkoidi (Nafarroako Gobernua), María José Telleria (Gipuzkoako Foru Aldundia), Ixone Fernandez de Labastida (Fundazioko presidentea. Eusko Ikaskuntza), Jexux Aizpurua (Idazkaria. Eusko Ikaskuntza), Arantza Cuesta (Eusko Ikaskuntza), eta Josemari Velez de Mendizabal (Eusko Ikaskuntza). Zuriñe Velez de Mendizabal (idazkari teknikoa. Jose Miguel de Barandiaran Fundazioa)

Bizkaitik AEBrako emigrazioa 2021eko Barandiaran Bekan ikergai

2021.01.14

"Bizkaitarren emigrazioa AmerBarandiaranBeka2021 1iketako Estatu Batuetara XX. mendean ikuspegi etnologiko batetik”. Proiektu hori aurkeztuta esleitu zion epaimahaiak Zuriñe Goitiak eta Asier Barandiaranek osatutako lantaldeari Jose Miguel de Barandiaran Fundazioak ematen duen Barandiaran Beka.  Abenduaren 28an eginiko bileran hartu zuen erabakia epaimahaiak. “Aurkeztutako lanen artetik bekaren oinarriei gehien egokitzen zen proiektua da; interesgarria eta anbizio handikoa. Azken emaitza irakurtzeko desiratzen gaude”, aipatu dute.

Zuriñe Goitia 27 urteko gaztea da, Gizarte eta Kultura Antropologian Gradua egin zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (2016), "Bikaintasunez Graduatua" ziurtagiriarekin amaituz. Asier Barandiaran filologoak osatzen du lantaldea, ibilbide luzeagokoa bizkaitarra.

Hala azaldu digute bekaren irabazleek: "Ikerketa bikotea esperientzia handiagoa duen Asier Barandiaran ikertzaile eskarmentudunak eta Zuriñe Goitik antropologo-ikertzaile hasi berriak osatzen dugu. Hori horrela, gutako bakoitzaren ezagupenak proiektu honetan txertatzea bakoitzaren eginbeharra izango da, etnologia-etnografia ikuspuntua bermatzea Zuriñeren gainean jausiko da eta arlo linguistikoa eta lanaren berme akademikoa Asierren ardurapean egongo dira".

Zuriñe Goitia eta Asier Barandiaran. 2021 Barandiaran Bekaren irabazleak


Zertan datza Barandiaran Bekara aurkeztutako proiektu proposamenak?
Gure proiektuaren helburua XX. mendean zehar Bizkaitik Ameriketako Estatu Batuetara egindako emigrazioa ikertzea da. Bizkaia osoko emigrazioa errepresentatzeko lagin bat aukeratu nahi dugu, emigrazio hori berori aztertzeko. Istorio indibidualek asko dute komunean baina, era berean, bakoitzak bere idiosinkrazia du, horregatik, gure asmoa beka honen bidez gaia modu kualitatiboan ikertzea da. Gainera, denbora kontua da testigantzak jasotzeko ezintasuna aurki izatea, migratzaileak izandakoak (batzuk AEBetan bizi dira eta beste batzuk itzuliak) adinean sartuta baitaude. Beraz, lan honen beharrezkotasunak bultzatu gaitu elkarrekin gaiari sustapen garrantzitsu bat ematera.

IrabazleakZer berrikuntza ekarriko diozue gaiari?   
Guk gaia ikuspuntu etnologikotik aztertuko dugu, eta hori da egingo dugun ekarpen nagusia. Jose Miguel Barandiaranen ikerketa metodologia aplikatuko dugu, horrela lehenengo pertsonan jasotako elkarrizketak izango dira ikerketaren sostengu nagusiak eta bizkaitar emigranteen aniztasunean oinarrituko gara lagin esanguratsua lortzeko. Gainera, emakumeei atal berezia eskaini nahi diegu, euren ahotsa eta testigantzak espresuki jasoz.

Bestetik, emigrazio horren eraginez bai migratzaileen jatorriko gizartean eta baita helburuko gizartean gertatu ziren kultura aldaketa eta berrikuntzetan jarriko dugu arreta berezia, hala nola, ohitura, hizkuntza, mundu ikuskera eta ideia aldaketetan.

Zein izango da zuen lan metodologia, kontuan hartuz Covid 19-ak eragina izango duela oraindik ere 2021ean?   
Informazio iturri nagusia elkarrizketatuak eurak izango badira ere, dokumentazio zentro, artxibategi eta bestelako informazio-guneak bisitatuko ditugu material gehigarria lortzeko. Ikerketa bi eremutan banatu dugu, batetik Bizkaian eta, bestetik, Ameriketako Estatu Batuetan. Gure asmoa uda partean Ameriketara bidaiatzea da, bertako agiritegietan arakatu eta elkarrizketak aurrez-aurre egiteko, baina bizi dugun pandemiak sortutako ondorioak zorrotzak izaten jarraituko balute, bigarren fase hori modu telematikoan gauzatzea da gure asmoa, horretarako baditugu kontaktuak eta lagundu ahal diguten pertsonak eta baliabideak.

Arkeologia ardatz Eusko Folklore Urtekariaren 54. zenbakian

2020.12.18

Eusko Folklore Urtekariaren 54. zenbakia kaleratu berri du Jose Miguel de Barandiaran Fundazioak. Oraingo honetan arkeologia da protagonista eta haren inguruko lau lan jasotzeaz gainera, etnologia alorreko bi artikulu eta beste bi in memorian irakur daitezke.

1608290788051 TXIKI

 

Ohikoa ez den arren, ez da berria arkeologia arloko gaiak aldizkarian irakurgai izatea, Abel Ariznabarreta aldizkariko zuzendariak hitzaurrean azaldu bezala: “Urtekariaren lehen bost liburukietan  Anuario de la Sociedad de Eusko Folklore deitu zen. Izenburu horrek, Barandiaranek 1921eko apirilean Gasteizko Seminarioan sortu zuen ikerketa taldeari egiten zion erreferentzia. Joan den mendearen 20ko hamarkadako lehen zenbaki haien aurkibideak berrikusita, ohikoa da bi ataletan banatuta egotea: bata lan etnografikoei buruzkoa (hein handi batean, on Jose Migelek berak sortutako Laboratorio de Etnología y Eusko-Folklore lantaldeak egindakoak) eta bestea historiaurreko arkeologia-lanei buruzkoa, Telesforo de Aranzadik, Enrique Egurenek eta berak egindako ekarpenekin, besteak beste”.

Esan bezala, lau artikulu dira zehazki Arkeologiari lotutakoak, horietariko bat, 2018ko Barandiaran Bekaren laburpena delarik; 2019ko bekaren laburpena, sorgin eta meigen arteko konparaketa dira ekarpenei dagozkienak. Amaitzeko, bi aitortza; Gurutzi Arregiri eskainitakoa bata, eta Selma Huxleyren inguruakoa bestea, biak 2020an hilak.

 

Arkeologia
Erdi Aroko arkeologia Hego Euskal Euskal Herrian: balantze kritikoa. Agustin Azkarate Garai-Olaun / Iñaki García Camino         
El estudio de las formas de vida de las sociedades neandertales en el yacimiento de Axlor (Dima, Bizkaia): las excavaciones de J.M. Barandiaran y el proyecto del siglo XXI. Talía Lazuen Fernández / Jesús González-Urquijo
Euskal Herriko arkeologiaz eta emakume arkeologoez. Idoia Areizaga-Llorente / Ainhoa Aranburu-Mendizabal
De ayer y de hoy. Documentación, salvaguarda digital y actualización de los trabajos arqueológicos de J.M. de Barandiarán en la cueva de Lezetxiki (Arrasate), a la luz de las excavaciones más recientes y la documentación original (Beca Barandiara 2018) Alvaro Arrizabalaga Valbuena; María José Iriarte-Chiapusso      
Ekarpenak

Rituales festivos  transfronterizos en el País Vasco   (Beca Barandiaran 2019) José Antonio Perales Díaz        
Entre la sorgin y la meiga. Relaciones y paralelismos culturales Rafael José Adalid Rodríguez
Aitortzak
Gurutzi Arregi Azpeitia (1936-2020) Etniker Euskalerria
Selma Huxley, euskaldunon lagun ona (1927-2020) Jerardo Elortza Egaña

2020ko azken patronatu bilera egin du Fundazioak

2020.11.20
 
Jose Miguel de Barandiaran Fundazioak urteko azken patronatu bilera egin zuen azaroaren 19an. Bertan, urtearen nondik norakoez berba egin zuten, jarduera planaren gauzatzearen berri eman zen eta etorkizunera begira ere ipini ziren patronatuko kideak.
 
Patronatua 2020.11
COVID-19aren ondorioz bizi diren baldintzek ez zuten aurrez aurreko bilerarik egitea baimendu eta online egin elkartu ziren Fundazioko patronatuko kideak, 2020ko bilera guztietan bezalaxe.  2020ko ekimen nagusiak zeintzuk izan diren ere aipatu zen; horri dagokionez, azpimarratu gura izan zen nahiz eta egoera sozialak bultzatuta gauza asko atzerapenekin joan, Fundazioak bere jardunari heldu diola. Horren adibidea da Eusko Folklore Urtekariaren 54. ekoizpena eta Barandiaran Beka 2020ak bere bidea jarraitzen duela. 2021eko Barandiaran Beka deialdia hilaren 30ean itxiko dela ere adierazi zen.
 
Etorkizuneko erronkak ere zeintzuk izango diren aipatu zen, 2021ean Eusko Folklore Urtekariak 100 urte egiten dituela eta efemeridea ospatzeko zer edo zer antolatu nahi dela ere iragarri zuen Ixone Fernandez de Labastida Fundazioko presidenteak.