• slider36.jpg


El Lehendakari recibe a la Fundación José Miguel de Barandiaran

 

El lehendakari de la CAV Iñigo Urkullu, recibió a los representantes de la Fundación José Miguel de Barandiaran en su despacho de Lehendakaritza de Vitoria-Gasteiz, el 3 de noviembre.

En la reunión se informó al lehendakari Iñigo Urkullu acerca de la Fundación que el propio José Miguel Barandiaran creó en 1988: hablaron sobre el origen y evolución de la Fundación, así como de la situación actual y futuros proyectos.

Además del lehendakari, también estuvieron presentes en la reunión Cristina Uriarte, Consejera de Educación, Política Lingüística y Cultura del Gobierno Vasco, así como el presidente de la Fundación Josemari Velez de Mendizabal, el representante del Gobierno Vasco en la Fundación José Manuel Bujanda,y Zuriñe Velez de Mendizabal, secretaria técnica de la misma.

Desde Colombia a Sara Etxea

El 15 de octubre el profesor de la universidad de Pereira (Colombia) José Miguel Ramirez Giraldo se acercó hasta Ataun y visitó Sara Etxea, la casa donde vivió José Miguel de Barandiaran. 

"Tuvo como compañeros y guías a Jon Aizpurua Barandiaran y Gabino Murua Zumalakarregi y durante la visita Ramirez Giraldo anduvo con mucho interés y  admiración", explica el miembro de la Fundación José Miguel de Barandiaran Jexux Aizpurua Barandiaran.

El profesor colombiano es políglota: habla 15 idiomas (inglés, catalán, francés, sueco, japonés, hebreo...) y admite que entre todos ellos su favorito es el euskara, el cual, además, lo estudió por su cuenta.

Información: Jexux Aizpurua Barandiaran

Nuevos nombramientos en la Fundación

En la última reunión del Patronato de la Fundación José Miguel de Barandiaran (15 de octubre) se trataron diversos temas en Sara Etxea de Ataun. Pero antes de comenzar, el Presidente de la Fundación Josemari Velez de Mendizabal dio la bienvenida a los nuevos miembros que han entrado en el Patronato en 2015.

Entre otros, en la reunión hubo cese en el cargo de Secretaria y también nuevo nombramiento: así pues, en adelante Arantza Cuesta ocupará el cargo sustituyendo a Susana Irigaray.

Pero éste no fue la única toma de posesión que se dio en la reunión. Precisamente a raíz de las elecciones de 2015, se han renovado 5 de los 10 patronos y éstos también aceptaron su nombramiento. Éstos son los nuevos patronos: Ana Herrera (Consejera de Cultura de Navarra), Igone Martinez de Luna (Diputada Foral de Cultura de Álava), Lorea Bilbao (Diputada Foral de Cultura de Bizkaia), María José Telleria (Directora de Cultura de la Diputación Foral de Gipuzkoa), Asier Rodriguez (Alcalde de Ataun).

Sentados a la mesa, entre otros los reunidos el 15 de octubre trataron los siguientes temas: se hizo un repaso a las  actividades llevadas a cabo en 2015; se aceptó provisionalmente el presupuesto para 2016; se habló de temas administrativos...

 

Pero además se puso encima de la mesa el Anuario Eusko Folklore creado por José Miguel Barandiaran en 1921. Se habló sobre el futuro de la publicación y el Patronato nombró a Abel Ariznabarreta director de AEF. El mismo Ariznabarreta se acercó a Sara Etxea para dar a conocer el nuevo rumbo que querría darle a la pionera publicación.

Reunión del Patronato con amplia representación

 

El 15 de octubre se celebró la segunda reunión que en 2015 ha realizado el Patronato de la Fundación José Miguel de Barandiaran.  Tuvo lugar en la misma casa donde vivió Barandiaran, en Sara Etxea de Ataun. 

Participaron en la reunión los representantes de las instituciones que conforman el Patronato de la Fundación:  Ana Herrera (Consejera de Cultura de Navarra), Igone Martinez de Luna (Diputada Foral de Cultura de Álava), Asier Rodriguez (Alcalde de Ataun), José Manuel Bujanda (Director de Gabinete de la Consejera, Educación, Política Lingüística y Cultura del Gobierno Vasco), Gonzalo Olabarria (Director de Cultura de la Diputación Foral de Bizkaia), Gabriela Vives (técnico de la Diputación Foral de Gipuzkoa), Karmele Aierbe (Concejal de Cultura de Ataun), Josemari Velez de Mendizabal (Eusko Ikaskuntza. Presidente de la Fundación), Arantza Cuesta (Eusko Ikaskuntza. Secretaria de la Fundación), Susana Irigaray (Eusko Ikaskuntza), Jexux Aizpurua (Eusko Ikaskuntza), Zuriñe Velez de Mendizabal (Secretararia técnica de la Fundación).

A consecuencia de los cambios dados en las instituciones después de las elecciones de marzo de 2015, también ha variado el Patronato de la Fundación José Miguel de Barandiaran y cinco de los diez patronos son nuevos. Por ello, el presidente dio la bienvenida a los nuevos patronos al inicio de la reunión.

Barandiaran 125. Nazioarteko Enbaxadore

(Jexux Aizpurua Barandiaran Jose Miguel de Barandiaran Fundazioko kidearen artikulua.  
2014an idatzia, 2015eko apirila-ekaineko Karmel aldizkariaren 290. zenbakian argitaratu zen )

1989ko abenduaren 31n jaio zen Ataunen Joxemiel Barandiaran Aierbe; aurten, hain zuzen, 125. urteurrena.

Hil zela ere, joanak dira 23 urte eta, harrezkero bere irudia lausotzen ari da, urteak joan ahala. Ez da harritzekoa, munduak azken urte laburrotan izan duen aldaketa kontuan izanik.

Hala ere, urteurrenaz baliatuz, aipa dezagun EUSKAL KULTURGINTZAri eginiko ekarpena.

Nahiz eta XIX. mendean jaiotakoa izan, XX. mendea ia osorik harrapatu zuen; hortik, datorkio urteek emandako esperientzia eta ikasbidea. 

Gazte-gaztetatik azaldu zuen ikasketetarako trebezia berezia eta aparta. Inguruko hizkuntzak aise menderatu zituen. Beroriei esker ibili zen Europan zehar hainbat eta hainbat biltzarretan, hangoa ikasi, hona ekarri eta aplikatu eta, bidez batez, Euskal Herriaren berri munduan emanez. Horren testigu izan ziren garai hartako Europako ikertzaile eta intelektual asko, 1913an LEIPZIG-etik hasi eta 1964an Moskurako bidaia galarazi zioten arte; tartean ikastegi eta irakastegi izan zituen Paris, Kolonia, Munich, Leipzig, Berlin, Munster, Anberes, Brusela, Tilburg, Lyon, Geneva, Berna, Zurich, Innsbruck, Luzerna, Interlach, Bordele, Bartzelona, Zaragoza, Praga, Kopenhage, London, Brusela, Salamanka, Porto...

Giltzarria, ordea, WILHEM WUNDT irakaslea izan zen: "Noiz hasi behar duzue oinekin/oinez pentsatzen eta buruarekin/buruz ibiltzen?" "Ez dago urrutietara joan beharrik, bakoitzak bere ingurua ezagutzetik hasi behar du".

Halaxe ekin zion ikerketari, Ataungo Jentilbaratzan. Berehala etorri ziren Eusko Ikaskuntzaren I Kongresuan, 28 urte besterik ez zituela, egindako hiru hitzaldiak. Han bilduriko agintari, irakasle eta ikertzaileak harrituta geratu ziren Barandiaran gaztearen jakinduriaz, lanerako zorroztasunaz, ikerlanen fidagarritasunaz eta zientifikotasunaz.

Ingurua ikertzen hasi eta Euskal Herriarekin egin zuen topo. Horrek ekarriko zion, gerora, bere bizitza zedarrituko zuen erbesteratze luzea, buruhausterik handiena: Ze eiñ diat, ba, nik? Galdetzen zion etengabe bere buruari, batez ere, urtearen amaiera iristen zenean. "1939ko abenduaren 31an 50 urte. Euskal Herrian lan egin dut, bertan jaio eta euskaldun naizela. Zoritxarrez, garai honetan Euskal Herria ikasi eta aztertzea separatismotzat jotzen dira. Horregatik nago desterruan...”

Ipar Euskal Herrian Hegoaldean hasitako bide beretik jarraitu zuen: ingurukoa jaso eta aztertzeari. Horretarako, Eusko Jaurlaritzaren laguntza ez ezik, Manuel de Ynchausti mezenasa izan zuen bizitzeko adina ematen ziona. Frantziako gobernuarengandik ere jasotzen zuen egindako lanaren trukeko laguntza.

1953an itzuli zen Atauna 63 urterekin, bere ustez zahartuta, etsipenak jota, lanik ez, hau da, bizibiderik ez, adiskideak urri, auzoko erretoreak ez zuen gogoko, herriko agintariek MUZIN! ZER EGIN? Lazkaoko beneditarrengana jotzen du, bere proiektuaren jarraipena norbaitzuengan uzteko. Etenda zeuden lanek gidari eta antolatzaile bat behar zuten eta eginahalak egin, azkenean, Jesus Elosegi eta abarren bidez, lortu zuen.

Bizi egin behar eta Iparraldeko lanekin jarraitu zuen urte askoan, baita Nafarroako Unibertsitatean ere, gerraurrean utzitako indusketekin uztartuz eta ETNIKER taldeak sortuz. Baina beti ikasten jarraitzen zuen. 80 urte ondo beteta zituela "Mendiurkulluko Pelipena nijek ikastea". Honelakoxeak, horrelakoxeak eta halakoxeak aurki daitezke bere egunerokoen altxorrean.

 

Harrezkero bizi  izandako mundualdi luzean, majo kostata, Euskal Herriko osoko erakunde, agintari eta herritarren esker ona jaso eta ohorea izateko aukera izan zuen; nahiz eta berak berriro ere esan: "Ze eiñ diat, pa, nik?".

Gladys Villalba kazetari hego-amerikarrak hara zer dion: "Barandiaran elkarrizketatu nuenean erabaki nuen euskaldun izatea".

Maripetraliñ, Samartintxiki, Torto, Mateo Txistu eta Kixmi-ren esaundak ere bizirik diraute.

"Baztarrak izketan ai zaizkiak". Azken urteetan sarri aipatzen zuen esaldia eta leku-izen eta pasadizo mordoa lerratzen zuen Ataungo euskararen hikako eran:

- Zeiñ onan?
- Ekatzan jostorratza, neonek sartuko zonat arie ta!
- Ze esan diñ?
- Nun jarri den?
- Arratingoa etoi al den?
- Non itzenan? Ezai urrutia jun, iltzea gertauta re!
- Bialdu eitten tzetuk! 
- Ze bear do, osoa?
- Gaurko naikoa do!
- Osoa, bixitea dauke?

 

Euskal Herriaren Memoria Historikoan geratuko dira euskal kulturaren zuztar irmoen baitan Barandiaran ekarpenak. Eskoletako curriculumetan izango ahal dute txokorik!